Công chúng đã từng biết đến những hình ảnh đẹp của các vị Đại sứ khi họ ở Việt Nam, như Đại sứ Allaster Cox (Australia) với các buổi tập đua thuyền rowing, Đại sứ John Nielsen (Đan Mạch) với giải pháp đi xe đạp để bảo vệ môi trường, Đại sứ George Heindl (Áo) với các hoạt động âm nhạc và văn học... Họ đã để lại ấn tượng tốt đẹp hơn cả vai trò của một vị đại sứ ngoại giao. Trong bài viết này chúng tôi xin giới thiệu về Đại sứ CH Áo, Tiến sĩ George Heindl, người vừa hoàn thành nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam.

Vị Đại sứ gắn với âm nhạc và văn học

Nhiều người Việt biết đến nước Áo như cái nôi của nền âm nhạc thế giới, nơi sản sinh ra những nhà soạn nhạc cổ điển lừng danh như Mozart, Johann Strauss cha, Johann Strauss con và Josef Strauss... Bản hành khúc Radetzky March của Johann Strauss cha (1804 – 1849) có mặt trong rất nhiều chương trình chính thức của Việt Nam.

Trong nhiệm kỳ của mình Tiến sĩ George Heindl đã phần nào giúp công chúng Việt, tiếp tục „nuôi dưỡng” được những cảm xúc với âm nhạc Áo, thông qua các sự kiện như: ``Hòa nhạc cổ điển Áo - Việt``, ``Tour lưu diễn châu Á của Dàn hợp xướng "Những cậu bé thành Viên``, ``Dạ hội từ thiện Vienna``, ``Liên hoan âm nhạc châu Âu``, ``Sound Stuff festival`` hàng năm... tại Việt Nam.

Ngài Đại sứ Áo tham dự lễ kí kết Điều lệ thành lập EUNIC tại Việt Nam (2011)

Bên cạnh đó, công chúng cũng thường thấy ông Đại sứ xuất hiện trong các sinh hoạt văn học như: đêm thơ "Từ quê hương Mozart" của dịch giả Ngô Quang Phục; hay đêm diễn thoại tác phẩm ``Cưỡng cơn gió bấc``, ``Con sóng thứ bảy`` của nhà văn Daniel Glattauer (Áo) do dịch giả Lê Quang dịch. Ông cũng thường gặp gỡ, trò chuyện với các nhà văn, nhà thơ Việt Nam, để hiểu thêm về cảm xúc của họ dành cho nước Áo; Đại sứ quán Áo đã phối hợp với Tạp chí Văn học nước ngoài để giới thiệu các tác phẩm văn học Áo tới đông đảo công chúng Việt Nam. Một số các tác phẩm văn học của các nhà văn Áo nổi tiếng thế giới như Stefan Zweig, Elfriede Jelinek, Daniel Glattauer... cũng đã được dịch sang tiếng Việt.

Không biết từ khi nào mà người Việt đã thẩm thấu được vẻ đẹp của văn hóa Áo một cách tự nhiên đến thế, như việc thích nghe nhạc Mozart và đọc truyện của Stefan Zweig. Chúng tôi biết một số người như nhà thơ Bằng Việt đã yêu thích và ``gối đầu`` với âm nhạc Mozart từ thời còn học ở Liên Xô. Ông cũng đã viết một cuốn sách về cuộc đời của thiên tài Mozart; Hay ca sĩ Mỹ Linh đã từng ra Album``Chat với Mozart``, gây nhiều tranh cãi; Hay nhà văn Nguyễn Trí Huân, nhà văn Trung Trung Đỉnh, từ thời trai trẻ họ đã từng ``thâm giao`` với các tác phẩm văn học Áo và coi nhà văn Stefan Zweig như người thầy, người bạn... Giả sử chúng ta đặt câu hỏi rằng các vị Đại sứ Áo trước đây và Tiến sĩ George Heindl, có đóng vai trò gì trong việc này không ? Chúng tôi nghĩ là có. Vì chính các vị Đại sứ ấy đã là chiếc cầu nối quan trọng, đưa nền văn hóa Áo đến với công chúng Việt Nam.

 Ngoài dành tình cảm cho âm nhạc và văn học, Đại sứ George Heindl cũng đã quan tâm đến một số các hoạt động khác như:

 Hội họa: Đại sứ đã mời các họa sĩ đương đại Áo sang triển lãm tranh và kết hợp giảng dạy cho sinh viên Việt Nam trong dự án EUNIC của châu Âu, hàng năm. Chúng ta cũng có thể dễ dàng nhìn thấy rất nhiều cửa hàng bày bán tranh của danh họa người Áo, Gustav Klimt (1862 – 1918) dưới dạng tranh chép lại, tranh trên đồ sơn mài… nhất là bản sao bất hủ của tác phẩm ``Nụ hôn`` được bày bán ở khu vực Hồ Hoàn Kiếm. Thấy cảnh này, có lẽ Tiến sĩ Georg Heindl cũng sẽ chỉ mỉm cười. Bởi vì, những tác phẩm đó, giờ đã không còn là tài sản của riêng nước Áo mà nó đã trở thành tài sản chung của bạn bè quốc tế.       

Nghiên cứu khoa học: Tiến sĩ Georg Heindl cho rằng: "Tất cả các nhà tư tưởng lớn thuộc về toàn thể nhân loại. Điều này rất đúng với trường hợp của các triết gia xuất chúng của Áo...``. Trong số rất nhiều triết gia lớn của Áo, hiện có Wittgenstein, Popper và Hayek đã được dịch sang tiếng Việt. Vì thế, tháng 11/2012, Hội thảo "Triết học Áo và ý nghĩa hiện thời của nó" lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam, với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Áo tại Hà Nội. Hội thảo cũng đã thu hút nhiều nhà khoa học của hai nước.

Giáo dục, đào tạo du lịch và truyền thông: Áo là một đất nước có hàng trăm tòa lâu đài cổ kính, hàng nghìn hồ nước đẹp như tranh vẽ. Họ đã có gần hai thế kỉ kinh nghiệm làm du lịch. Bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển du lịch, Áo đã có những biện pháp rất tốt để bảo tồn các di sản quí báu của mình. Áo cũng đã giúp Việt Nam đào tạo nhân lực trong lĩnh vực du lịch, thông qua ``Chương trình liên kết đào tạo giữa Đại học Khoa học Ứng dụng Krems và Đại học Huế``, đã có hơn 500 sinh viên Việt Nam tốt nghiệp các khóa đào tạo về du lịch (từ năm 2007 đến nay). Năm 2013, chương trình hợp tác này, lần đầu tiên đã cho ra đời một đội ngũ thạc sĩ du lịch có nhiều triển vọng. Đại sứ Georg Heindl cũng đã nhấn mạnh với đội ngũ tân Thạc sĩ rằng: ``Du lịch còn có nghĩa là trách nhiệm với di tích văn hoá và trách nhiệm với môi trường - chúng ta có một khái niệm bao quát cả hai nghĩa này đó là ``cảnh quan văn hoá``... Tiến sĩ Georg Heindl hy vọng rằng họ sẽ sử dụng những kiến thức đã học ở Áo để phục vụ việc phát triển và bảo tồn du lịch Cố đô Huế nói riêng và ngành du lịch Việt Nam nói chung một cách hiệu quả.

Đặc biệt, trong lĩnh đào tạo truyền thông, từ năm 2009 đến nay, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Việt Nam hợp tác với Viện nghiên cứu báo chí & Truyền thông Áo, với báo Wiener Zeitung (1703- tờ báo lâu đời nhất thế giới còn hoạt động) Áo, cũng đã nhận được sự giúp đỡ quí báu của Đại sứ George Heindl. Bản thân tôi cũng đã nhận được sự quan tâm của ông khi nghiên cứu luận văn thạc sĩ về chủ đề báo chí tại Áo. Đại sứ đã nhắn nhủ trong buổi lễ Tốt nghiệp của tôi, tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền: ``Có thể nói công trình nghiên cứu này là chiếc cầu nối đầu tiên mở ra mối quan hệ báo chí, truyền thông giữa Áo và Việt Nam. Chúng tôi mong tác giả sẽ tiếp tục thực hiện công việc tốt đẹp này trong tương lai...``. Thậm chí, dù sắp hết nhiệm kỳ nhưng ông vẫn dành thời gian đến Học viện để trò chuyện, lắng nghe tâm tư của các sinh viên. Ông cũng hứa rằng Đại sứ quán sẽ tiếp tục tạo mọi điều kiện thuận lợi và miễn phí visa cho các thực tập sinh, nghiên cứu sinh khi đến Áo. Các phó giáo sư, tiến sĩ, các nhà khoa học Việt Nam đã từng làm việc với ông, đều rất cảm động về những việc mà ông đã tận tình giúp đỡ cho sinh viên của họ. Về những việc mà ông đã và đang làm trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo giữa Áo và Việt Nam...

Sau lưng vị Đại sứ tâm huyết...

Phu nhân Neline Koornneef Heindl, người phụ nữ có khuôn mặt hiền dịu và luôn thường trực nụ cười trên môi, sinh ở Hà Lan. Bà học ngành Quản lý Thư viện, rồi đến ngành Luật và cuối cùng làm việc trong ngành Ngoại giao. Khi bà đang giữ chức Bí thư Đại sứ quán Hà Lan tại Nga thì gặp chồng - Tiến sĩ Georg Heindl cũng đang công tác trong ngành ngoại giao Áo tại Nga. Họ đã gặp nhau trong một vũ hội của OSZE (Tổ chức Hợp tác và An ninh châu Âu). Sau đó đám cưới ấn tượng của hai người đã được diễn ra ở Áo và Hà Lan.

Kể từ khi lấy chồng, phu nhân Neline đã xác định lùi lại phía sau. Bà không còn sóng bước cùng chồng trên cương vị như những nhà ngoại giao nữa, mà luôn nắm tay ông trong các hoạt động từ thiện. Khi ở Việt Nam, họ thường cùng hai con đi khắp nơi như Điện Biên Phủ, Hội An, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Phú Quốc... nhân các chuyến công tác hoặc kết hợp du lịch. Tại mỗi địa phương, bà đều đến thăm làng trẻ SOS. (Đây cũng chính là mô hình do người Áo sáng lập và có trụ sở chính tại Áo). Thân phận của những trẻ mồ côi, tàn tật, hoàn cảnh khó khăn... đã luôn khiến bà day dứt.

Phu nhân Neline Koornneef Heindl

Không chỉ đến Việt Nam phu nhân Neline mới làm công tác từ thiện, bà bảo, ngay từ nhỏ bà đã ý thức được rằng mình cần phải giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn hơn: ``Khi tôi trưởng thành, có vốn sống thì tôi có thể làm từ thiện một cách chuyên nghiệp hơn, từ việc tiến hành những dự án đến việc sử dụng những khoản kinh phí sao cho hiệu quả nhất với người được trợ giúp…”.

Đến đầu năm 2010, bà đã quyết định cùng hai người bạn Lucy Phạm (người Australia gốc Việt) và Jelena Kueppers (người Đức) khởi động dự án Little Tigers. Dự án này nhằm kêu gọi sự ủng hộ kinh phí từ các cá nhân, cơ sở kinh doanh, các tình nguyện viên.... Little Tigers nhằm hỗ trợ các trẻ em mồ côi, trẻ em khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn tại Việt Nam. Bà và các bạn đã vận động các phu nhân (các nhà ngoại giao, các doanh nghiệp nước ngoài) đang sống tại Hà Nội, quyên góp đồ cũ như quần áo, giầy dép, đồ chơi trẻ em... để bán nhằm gây quĩ từ thiện. Hoặc tổ chức các tiệc trà, giao lưu (gần khu đô thị cao cấp Ciputra, Hà Nội) để gây quĩ. Đến tháng 8/2010 thì Little Tigers có một gian hàng trong Hội chợ cuối tuần tại số 4 ngõ 67 ngách 67/12 Tô Ngọc Vân, Tây Hồ, Hà Nội. Số tiền thu được Little Tigers đã trợ giúp Trung tâm nuôi dưỡng trẻ khuyết tật, ở Chương Mỹ, Hà Nội. Món quà đầu tiên Little Tigers tặng họ, đó là chiếc máy giặt, phu nhân Neline bảo để các mẹ có nhiều thời gian hơn dành cho các cháu. 

Nhân dịp kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, phu nhân đã cùng chồng đưa ra ý tưởng tổ chức đêm ``Dạ hội từ thiện Vienna``, để chào mừng Hà Nội và quyên góp từ thiện. Để chuẩn bị cho đêm hội, phu nhân Neline và Đại sứ cùng các nhân viên sứ quán đã phải lập kế hoạch rất chi tiết như: Mời dàn nhạc dạ hội Johann Strauss Kapelle, Vienna; mời vũ công từ Áo đến giảng dạy; lựa chọn các em sinh viên và CLB khiêu vũ Hà Nội Olympic; thiết kế chương trình; các công tác tổ chức khác... Những ngày đó, phòng khách nhà ông bà đã biến thành phòng tập. Có hôm cánh nhà báo chúng tôi đến xem, thấy trong khi hàng chục sinh viên đang miệt mài tập luyện, thì bà lúi húi cùng đầu bếp chuẩn bị những món ngon cho các em ăn. Phu nhân đã chăm sóc các em từng li từng tí, từ việc ăn uống, tập lyện đến tư vấn chọn kiểu búi tóc, chọn váy, chọn giầy...

Đêm 13/11/2010, ``Dạ hội từ thiện Vienna`` đã diễn ra (tại khách sạn Melia Hà Nội). Toàn bộ tiền vé thu được sau đêm diễn, Đại sứ quán Áo dành ủng hộ trẻ em khuyết tật Làng trẻ Hữu Nghị, Vân Canh, Hà Nội.         

Hơn cả một vị Đại sứ...

Lần đầu tiên chúng tôi có dịp đến Áo công tác là năm 2009. Chúng tôi được mời với tư cách là nhà văn, nhà báo trong một chương trình giao lưu. Trước khi đi, tôi tình cờ gặp lại Đại sứ Georg Heindl và phu nhân trong đêm Liên hoan âm nhạc châu Âu tại Hà Nội. Được biết về chuyến công tác sắp tới của chúng tôi, phu nhân Neline Koornneef Heindl, đã ân cần: ``tôi sẽ chỉ cho cô những quán ăn ngon và những phong cảnh đẹp mà cô không thể bỏ qua``, nói rồi phu nhân ghi vắn tắt vào mặt sau tấm danh thiếp của bà và đưa cho tôi. Ông Đại sứ dặn thêm ``Nếu Đoàn gặp bất cứ vấn đề gì khó khăn, xin hãy gọi điện cho chúng tôi ngay nhé...``.

Vài ngày sau chúng tôi đến Áo, đúng vào dịp tuyết bắt đầu rơi. Chúng tôi đang cảm thấy bỡ ngỡ thì nhận được điện thoại của ông Đại sứ (thông qua người hướng dẫn), vợ chồng ông tỏ ra lo lắng cho chúng tôi vì trời rét, lạ đồ ăn và công việc vất vả... Sang đến nơi thì chúng tôi lại phát sinh thêm yêu cầu là muốn mời một số nhà văn Áo sang Việt Nam tham dự Hội nghị văn học dịch quốc tế. Nhưng vào thời điểm đó các nhà văn đều đang đi sáng tác ở ngoại ô và hầu như họ cắt liên lạc. Ông Đại sứ đã phải rất vất vả mới có thể thu xếp được cuộc gặp cho chúng tôi với Chủ tịch Hội Nhà văn Áo. Hơn một tuần làm việc tại Áo, chúng tôi luôn nhận được điện thăm hỏi của ông Đại sứ, cho dù việc liên lạc có bị chênh lệch múi giờ. Tất cả những phát sinh, khó khăn của chúng tôi đều được ông kịp thời giúp đỡ. Vì thế, mà chúng tôi đã có một chuyến công tác tốt đẹp. Dư âm về một nước Áo yên bình, về thủ đô Vienna giàu bản sắc (đã ba lần liên tiếp đứng đầu danh sách “Top 5 thành phố đáng sống nhất hành tinh“ do Hãng đầu tư Mercer (Mỹ) khảo sát và xếp hạng), về con người Áo lịch thiệp, đặc biệt là về tấm chân tình của ông Đại sứ và phu nhân... đã khiến chúng tôi suy ngẫm nhiều.

Bẵng đi một thời gian tôi bị tai nạn gãy chân, phải nằm viện, vợ chồng ông Đại sứ cũng tình cờ biết chuyện (thông qua nhân viên). Họ đã gửi điện hoa và muốn đến thăm tôi, khiến tôi rất bối rối... Sau này, khi tôi có điều kiện đến Áo, học tập và nghiên cứu mới hay, vợ chồng Đại sứ George Heindl được nhiều người Việt và đồng nghiệp Áo rất quí mến. Với họ, ông cư xử rất công bằng và có trách nhiệm cao trong công việc. Còn ngoài đời thì ông bà là những người đôn hậu, chân tình và đáng kính. Nếu ai đã từng tiếp xúc với họ dù chỉ một lần thì cũng khó mà quên được... Minh chứng như bản thân tôi. Tôi chỉ tình cờ gặp ông bà Đại sứ trong công việc nhưng họ đã cư xử với tôi như những người bạn: Ngày tôi lập gia đình, họ đã đến chia vui. Họ tặng chúng tôi nào hoa, nào quà và tranh (1 bức vẽ cô dâu chú rể rất ngộ nghĩnh của con gái họ). Ông Đại sứ còn lên sân khấu tham gia trò chơi cùng các bạn trẻ. Họ là một trong số những người cuối cùng rời khỏi tiệc cưới của chúng tôi (sau gần 4 tiếng đồng hồ); Đến ngày chúng tôi có con, ông bà Đại sứ đã viết thư chúc mừng và ``truyền đạt`` cho chúng tôi về kinh nghiệm chăm sóc con cái; Sau này khi tôi có dịp nghiên cứu luận văn Thạc sĩ báo chí tại Áo, tôi cũng đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của ông bà Đại sứ. Mấy năm trời tôi sống và nghiên cứu báo chí ở Áo, tiếp xúc với từ tầng lớp dân thường, trí thức đến các vị lãnh đạo cấp cao, tôi đã nhận thấy dường như nhân cách của người Áo từ tác phẩm văn học (trong miêu tả của nhà văn nổi tiếng, Stefan Zweig) đến cuộc sống ngoài đời không cách xa nhau là mấy. Trong đó, hình ảnh của vợ chồng Đại sứ George Heindl là một ví dụ điển hình.

Lúc Đại sứ George Heindl và gia đình sắp rời Việt Nam, tôi có nhã ý muốn viết về ông, nhưng ông khiêm tốn bảo: ``Trong các công việc của tôi ở Việt Nam, phần nhiều cũng là công sức của những nhân viên. Chính họ đã giúp tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ. Vì thế, tôi không muốn là trung tâm...``.

Trước đấy, trong một câu chuyện vui, các nhân viên Đại sứ quán nói với tôi rằng: ``Lần nào chúng tôi mà đi dự tiệc với sếp, thì sếp cũng luôn là người lấy đĩa phục vụ chúng tôi...``. Nhắc lại câu chuyện vui đó để thấy rằng, Đại sứ George Heindl không quan cách với bất kì ai, kể cả nhân viên của mình. Có lẽ vì thế mà ông được nhiều người nể phục và quí mến.

Đại sứ Georg Heindl đã nhận nhiệm tại Việt Nam, từ 2009 - 2013.
Một số lĩnh vực hợp tác giữa Áo - Việt đã được tiếp tục thực hiện, được kí mới trong khoảng thời gian ông làm đại sứ, đó là: ``Hiệp định công nhận văn bằng giáo dục đại học giữa hai bên`` do Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, kí nhân chuyến thăm cấp nhà nước đến Áo (6/2008), ``Chương trình tài trợ nghiên cứu của Liên minh châu Âu trong lĩnh vực khoa học công nghệ`` (2013- 2017); ``Chương trình học bổng Áo - Việt`` (2011), ``Ký thỏa thuận học bổng tiến sĩ`` giữa Cơ quan trao đổi hàn lâm Áo OeAD và Cục đào tạo với nước ngoài VIED (2/2011), ``Ký biên bản ghi nhớ về hợp tác công nghệ trong lĩnh vực y tế`` (11/2008), ``Mở rộng hiệp định hợp tác trong lĩnh vực đường sắt, đã kí năm 1995`` (11/2008), Bàn về ``Hiệp định khung cho các dự án sử dụng vốn vay ưu đãi`` giữa Bộ tài chính và Ngân hành Áo (2009), ``Hiệp định Hợp tác giữa Phòng kinh tế Áo và Phòng thương mại & công nghiệp Việt Nam`` và ``Biên bản ghi nhớ giữa BMWFJ và Bộ Công thương, Bộ VHTT&DL`` đã được kí kết nhân chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Áo Heinz Fischer đến Việt Nam (5/2012), ``Tuyến cáp treo Bà Nà Hills của công ty Doppelmay Áo`` tại Đà Nẵng đã được công nhận hai kỷ lục thế giới (2009 - 2013).