Thưa ông, hiện nay các thế lực xấu đang triệt để lợi dụng công nghệ như AI, Big Data, Deepfake… để tạo dựng tin giả, xuyên tạc, chống phá. Điều này đặt ra thách thức như thế nào so với trước đây, thưa ông?
Ông Lê Thanh Tùng: Nếu xét về mục tiêu chính trị thì bản chất của các hoạt động xuyên tạc, chống phá không thay đổi, vẫn nhằm phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, xuyên tạc đường lối, chủ trương, làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nhưng công nghệ số đã làm thay đổi rất căn bản về phương thức, nhanh hơn, rộng hơn, tinh vi hơn, khó nhận biết hơn và có khả năng tác động theo từng nhóm đối tượng. Tôi cho rằng có bốn điểm đáng lưu ý:
Thứ nhất là tốc độ và quy mô. Một nội dung giả trước đây cần nhiều thời gian để sản xuất và phát tán. Hiện nay, AI tạo sinh có thể tạo hàng loạt văn bản, hình ảnh, âm thanh, video trong thời gian rất ngắn.
Thứ hai là độ chân thực bề ngoài. Deepfake có thể tạo ra hình ảnh và giọng nói giống người thật, hình thành cái gọi là “bằng chứng giả có vẻ như thật”, khiến người tiếp nhận rất dễ tin trước khi kịp kiểm chứng.
Thứ ba là khả năng cá nhân hóa. Dữ liệu lớn và thuật toán phân phối nội dung có thể giúp thông tin được nhắm đến những nhóm có tâm lý, mối quan tâm hoặc hoàn cảnh khác nhau.
Thứ tư là khả năng khuếch đại theo hiệu ứng mạng. Một thông tin sai, nếu đánh mạnh vào cảm xúc, có thể được chia sẻ rất nhanh và lặp lại nhiều lần, từ đó tạo cảm giác như đó là một “sự thật được nhiều người thừa nhận”.
Chính vì vậy, đây không chỉ là câu chuyện an ninh công nghệ. Đây là một mặt trận tư tưởng trong điều kiện mới. Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu gắn chặt giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là cơ bản, “chống” phải quyết liệt, hiệu quả. Trong môi trường số, “xây” chính là củng cố nền tảng lý luận, bồi đắp niềm tin, tăng cường thông tin tích cực, nâng cao năng lực nhận diện và sức đề kháng của xã hội, còn “chống” là phát hiện, kiểm chứng, phản bác và xử lý kịp thời các thông tin sai trái, thù địch theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Do đó, trước công nghệ mới, chúng ta phải có phương thức mới, phát hiện sớm hơn, kiểm chứng nhanh hơn, phản hồi kịp thời hơn, đồng thời phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, có căn cứ, có sức thuyết phục. Không để khoảng trống thông tin trở thành môi trường cho tin giả và luận điệu xuyên tạc chiếm lĩnh.
Thực tế cho thấy, các thế lực chống phá thường gieo rắc tin giả vào các địa bàn, lĩnh vực nhạy cảm hoặc thổi phồng các vấn đề xã hội để tạo sự nghi ngờ. Ông đánh giá thế nào về nguy cơ kích động "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ những thông tin tiêu cực, nhất là khi chúng núp bóng dưới cái gọi là "phản biện xã hội"?
Ông Lê Thanh Tùng: Ở vấn đề này phải phân biệt thật rõ giữa phản biện xã hội chân chính với việc lợi dụng danh nghĩa phản biện để xuyên tạc, bóp méo sự thật, kích động chia rẽ hoặc cố tình truyền bá thông tin sai lệch.
Phản biện xã hội đúng nghĩa là cần thiết và được Đảng ta coi trọng. Phản biện có trách nhiệm phải dựa trên thông tin xác thực, bằng chứng, lập luận khoa học, chỉ ra những hạn chế, bất cập và quan trọng hơn là đề xuất giải pháp vì lợi ích quốc gia - dân tộc, vì quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
