Khỏe để lao động sản xuất

“Trước hết, phóng viên thể thao cần có sức khỏe tốt để thích nghi với guồng quay công việc” – Đó là câu trả lời của bình luận viên Thành Lương (kênh VOV2) và phóng viên ảnh Như Đạt (cộng tác viên báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam) khi được hỏi về đặc thù nghề nghiệp phóng viên thể thao.

Giữa bối cảnh các giải đấu thể thao trong nước và quốc tế ngày càng đa dạng và hấp dẫn hơn, cũng như thể thao Việt Nam ngày càng tiến xa hơn ở các giải đấu tầm cỡ châu lục và thế giới, guồng quay công việc của các phóng viên thể thao cũng trở nên gấp gáp hơn. Lịch trình các sự kiện thể thao có thể kéo dài suốt cả ngày, đặt ra thách thức thật sự về thể chất với các phóng viên thể thao để bao quát hết các màn tranh tài trước khi vận dụng những kỹ năng chuyên môn để sản xuất tin bài phục vụ công chúng.

Chẳng nói đâu xa, trước khi World Cup 2026 khởi tranh với trận ĐT Mexico gặp ĐT Nam Phi vào rạng sáng 12/6 theo giờ Hà Nội, thì tối 11/6 bóng đá Việt Nam có vòng bán kết Cúp Quốc gia 2025/2026, chiều 11/6 có vòng bán kết U19 Đông Nam Á 2026 và sáng 11/6 có trận ĐT bóng chuyền nữ Việt Nam đấu Iran ở giải AVC Nations Cup 2026.

Theo bình luận viên Thành Lương, nếu không có nền tảng sức khỏe tốt và sự tính toán hợp lý để đảm bảo thể chất, phóng viên thể thao không thể bền bỉ truyền tải thông tin tới công chúng, khó lòng “thổi lửa” vào bài viết hay lời bình luận, nhất là khi làm việc trong tình trạng nhiều đêm thức trắng để theo dõi trận đấu.

Thậm chí, có những trường hợp phóng viên thể thao cần nền tảng sức khỏe tốt cả về thể chất lẫn tinh thần chỉ để có mặt tại địa điểm thi đấu, trước khi bước vào tác nghiệp.

“Thời điểm U23 Việt Nam làm nên kỳ tích Thường Châu, ở Trung Quốc có bão tuyết khiến giao thông tê liệt. Tôi và nhiều đồng nghiệp phải đi bộ 5 km mang thiết bị đến sân vận động để kịp giờ bóng lăn rồi ngồi ủ ấm cho máy tính, điện thoại, thiết bị tác nghiệp không bị ngừng hoạt động vì thời tiết lạnh giá” – Bình luận viên Thành Lương kể lại kỷ niệm tại giải U23 châu Á 2018.

Trong khi đó, với các phóng viên ảnh thể thao, việc cạnh tranh để có thẻ tác nghiệp và vị trí bấm máy thuận lợi tại các sự kiện thể thao lớn là thử thách tốn nhiều thời gian và sức lực, chưa kể luôn mang bên mình hàng chục kg thiết bị.

“Ở các sự kiện thể thao lớn như SEA Games, ngoài thẻ tác nghiệp cũng có lúc cần thẻ phụ cho từng môn thi đấu, đặc biệt là bóng đá. Việc đăng ký thẻ phụ đôi khi rất gian nan do phải cạnh tranh với rất nhiều phóng viên đến từ các nước. Chưa kể có thẻ rồi còn cần đến sớm để giữ vị trí tác nghiệp thuận lợi” – Phóng viên Như Đạt chia sẻ.

Nhanh hơn, cao hơn, mạnh hơn

Trong thời đại thông tin bùng nổ, một tác phẩm báo chí thể thao có thể chìm nghỉm giữa làn sóng thông tin ngồn ngộn. Điều này khiến phóng viên thể thao cần tạo ra những sản phẩm có góc nhìn độc đáo, câu chuyện con người và tốc độ xử lý thông minh nếu muốn để lại dấu ấn riêng trong lòng công chúng.

“Góc nhìn khác biệt giúp bài viết không bị trùng lặp. Bên cạnh việc tường thuật diễn biến thi đấu, phóng viên thể thao cần khéo léo khai thác những câu chuyện hậu trường. Trong khi đó, tốc độ lên bài cần đi kèm tính chính xác. Áp lực lớn nhất là cân bằng giữa nhanh và đúng, giữa hấp dẫn và trung thực” – Bình luận viên Thành Lương nói về yêu cầu công việc.

Bên cạnh đó, phóng viên thể thao cần khả năng chuyển hóa thông tin chuyên môn thành ngôn ngữ đại chúng. Qua lời nói trên sóng phát thanh, truyền hình hay qua những bài viết trên báo in, báo điện tử, các phóng viên thể thao phải diễn đạt sao cho bất kỳ ai, ở độ tuổi nào cũng hiểu được luật lệ, chiến thuật, diễn biến thi đấu. Đặc biệt, phóng viên thể thao cần giữ thái độ khách quan, không để cảm xúc cá nhân chi phối dù cổ vũ đội nào.

Và khi tạo nên những bài viết có sức lan tỏa mạnh mẽ, đó là niềm hạnh phúc đặc biệt của các phóng viên thể thao.

“Trong trận ĐT Brazil gặp ĐT Serbia tại World Cup 2018, tôi gặp nhóm 50 CĐV Việt Nam giữa biển người trên khán đài. Câu chuyện họ tiết kiệm cả năm trời, bán xe máy để có kinh phí sang Nga theo dõi đã trở thành bài viết được chia sẻ mạnh mẽ” – Bình luận viên Thành Lương kể lại kỷ niệm tác nghiệp đáng nhớ.

Khác với phóng viên viết hay bình luận viên, phóng viên ảnh thể thao là những người chuyên cô đọng thông tin để truyền tải tới độc giả qua những khoảnh khắc. Đó là những động tác kỹ thuật điêu luyện của vận động viên hay cảm xúc kịch tính của một cuộc đấu thể thao. Những tấm ảnh đó không chỉ cần truyền tải trọn vẹn nội dung sự kiện thi đấu mà còn cần mang cảm xúc của người bấm máy tới công chúng.

“Ảnh thể thao là khoảnh khắc, không thể yêu cầu một cầu thủ thực hiện lại cú sút thành bàn, hay một VĐV thể dục dụng cụ thực hiện lại động tác nhào lộn. Vì vậy, phóng viên ảnh thể thao cần giữ sự tập trung tối đa, đồng thời có kiến thức về bộ môn mình đang chụp để đảm bảo tìm được vị trí thích hợp, cũng như chụp được khoảnh khắc đắt giá để truyền tải đến công chúng” – Phóng viên ảnh Như Đạt cho hay.

Vượt qua chính mình

Đặc thù của thể loại ảnh thể thao là các khoảnh khắc đều diễn ra rất nhanh, tính bất ngờ và bùng nổ rất cao. Điều này đặt ra yêu cầu riêng về trang thiết bị với các phóng viên ảnh thể thao. Đó là những chiếc máy ảnh có tốc độ màn trập cao để “đóng băng” khoảnh khắc, những ống kính siêu tele để đảm bảo theo dõi mọi khoảnh khắc ở bất cứ cự ly nào.

Rào cản về trang thiết bị là một thử thách mà các phóng viên ảnh thể thao cần tìm cách vượt qua khi vào nghề, trước khi tính tới việc vận dụng kiến thức nhiếp ảnh, kỹ năng thao tác và tích lũy kinh nghiệm tác nghiệp.

Nhưng khi đã có trang thiết bị, có kinh nghiệm tác nghiệp, thì các phóng viên ảnh thể thao lại cần biết cách giữ vững lửa nghề và làm mới bản thân.

“Khi bạn chụp hàng trăm trận đấu bóng đá, hàng chục giải đấu với các môn khác nhau, sẽ có lúc bạn cảm thấy công việc quen thuộc bỗng trở nên đơn điệu. Khi ấy, lòng yêu nghề, yêu chính công việc của mình là thứ sẽ giúp các phóng viên ảnh thể thao tiếp tục tìm tòi những góc nhìn mới, cách tiếp cận mới để phục vụ độc giả cũng như phục vụ chính mình. Tôi luôn cố gắng giữ sự háo hức, tìm ra những điểm mới của từng trận đấu, từng giải đấu để làm mới nội dung ảnh của chính mình” – Phóng viên ảnh Như Đạt chia sẻ thực tế nghề nghiệp.

Trong khi đó, với hàng chục năm gắn bó với guồng quay báo chí thể thao, bình luận viên Thành Lương đúc rút kinh nghiệm: “Phóng viên thể thao không chỉ cần kỹ năng nghề mà còn sức bền, khả năng thích nghi và trái tim nhiệt huyết với nghề”.

Theo bình luận viên Thành Lương, với sự thay đổi từng ngày của thế giới thể thao, các phóng viên thể thao luôn phải cập nhật những kỹ năng mới và thích ứng với những điều chỉnh. Bên cạnh đó là việc xây dựng kho tàng thông tin quý giá từ mạng lưới quan hệ với các VĐV, HLV, nhà quản lý thể thao.

“Mỗi lần thấy bài viết của mình truyền cảm hứng cho giới trẻ tập thể thao, tôi lại thấy hạnh phúc. Tôi vẫn giữ thói quen đọc sách, xem phim tài liệu thể thao để nuôi dưỡng cảm hứng. Và tôi vẫn luôn nhớ lời khuyên của người thầy đầu tiên: "Làm báo thể thao là phục vụ độc giả, không phải phục vụ cái tôi". Tâm thế này giúp tôi khiêm tốn học hỏi và duy trì đam mê mỗi ngày” – Bình luận viên Thành Lương chia sẻ.