“Tiến trình phi hạt nhân hóa trên Bán đảo Triều Tiên sẽ bắt đầu vào ngày 12/6 tại Singapore”, Tổng thống Mỹ Donald Trump.
 |
| Thượng đỉnh Mỹ-Triều. Ảnh: Getty Images/CNN |
Cuộc gặp Thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Triều giờ đây đang ở trong tầm tay, khi đúng một tuần nữa, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại Singapore. Triển vọng cho cuộc gặp Thượng đỉnh Mỹ-Triều đang “sáng” hơn bao giờ hết. Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tuần qua bất ngờ tuyên bố trước báo giới rằng, ông sẽ không áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới với Bình Nhưỡng, cũng như không sử dụng cụm từ quen thuộc lâu nay “sức ép tối đa” mỗi khi đề cập giải pháp thúc đẩy phi hạt nhân hóa trên Bán đảo Triều Tiên.
Tuyên bố này là “bước ngoặt” mới trong chính sách ngoại giao chính trị xuyên Thái Bình Dương của chính quyền Tổng thống Trump. Theo giới quan sát, đây giống như một sự nhượng bộ lớn của Mỹ, vốn sẽ làm Mỹ bớt đi phần nào vị thế trên bàn đàm phán.
Chặng đường từ đe dọa hủy diệt tới gặp Thượng đỉnh Mỹ-Triều
Mới đầu năm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump còn cảnh báo chiến tranh hạt nhân với Triều Tiên đang tới gần hơn bao giờ hết. Song ông chủ Nhà Trắng hiện chỉ còn một tuần nữa là ngồi vào bàn đàm phán “mặt đối mặt” chưa từng có với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un.
Tháng 1/2018, Tổng thống Trump mở đầu năm mới 2018 với tuyên bố: “Mỹ đang ở gần một cuộc chiến tranh hạt nhân với Triều Tiên hơn bao giờ hết. Tôi không nghìn thấy bất cứ cơ hội nào để giải quyết bằng con đường ngoại giao vấn đề này”.
Trong khi đó, phát biểu đầu năm mới, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un cùng với lời kêu gọi cải thiện quan hệ liên Triều cũng cảnh báo ông có nút bấm hạt nhân trên bàn làm việc của mình. Đáp trả, Tổng thống Trump “khoe” rằng, mình có nút bấm hạt nhân “lớn hơn và uy lực hơn”. Tại thời điểm này, khó ai có thể nghĩ Mỹ-Triều sẽ hóa giải được căng thẳng đỉnh điểm.
Tháng 3/2018, động thái của Triều Tiên tiếp tục gây bất ngờ và nhận được sự hoan nghênh mạnh mẽ khi tuyên bố sẵn sàng phi hạt nhân nếu nước này được đảm bảo an toàn. Tuyên bố được đưa ra sau diễn biến hòa giải tích cực trên Bán đảo Triều Tiên, khi Bình Nhưỡng cử đoàn vận động viên tham dự Olympic Mùa Đông PyeongChang tại Hàn Quốc. Đây là bước đệm mở màn để Hàn-Triều tổ chức hàng loạt cuộc đàm phán và tiến tới gặp Thượng đỉnh vào cuối tháng 4.
-Ngày 8/3, thông báo đầu tiên về cuộc gặp Thượng đỉnh Mỹ-Triều đã được phái viên cũng là người đứng đầu Văn phòng an ninh quốc gia Hàn Quốc Chung Eui-yong công bố với báo giới ngay bên ngoài Nhà Trắng.
“Tổng thống Mỹ đồng ý gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên sau khi ông Kim cam kết sẽ tạm ngừng thử hạt nhân và tên lửa”.
-Ngày 27/3, nhà lãnh đạo Triều Tiên có chuyến thăm bí mật tới Bắc Kinh và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Chuyến thăm diễn ra trước thềm Thượng đỉnh liên Triều và Mỹ-Triều, cho thấy Bình Nhưỡng muốn khẳng định quan hệ đồng minh với Bắc Kinh, tận dụng ủng hộ của Bắc Kinh để củng cố vị thế trước các cuộc đàm phán Thượng đỉnh lịch sử.
Tháng 4/2018, Mỹ thể hiện rõ nỗ lực chuẩn bị cho cuộc gặp Thượng đỉnh với Triều Tiên.
-Ngày 18/4, Tổng thống Trump xác nhận, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, thời điểm đó còn giữ chức Giám đốc Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) tới thăm Triều Tiên và có cuộc gặp bí mật với nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Ông Trump cho biết, chuyến thăm đã tạo dựng “một mối quan hệ tốt” hướng tới cuộc gặp Thượng đỉnh.
-Ngày 21/4, Triều Tiên tuyên bố ngừng thử hạt nhân và tên lửa tầm xa, cũng như kế hoạch đóng cửa một bãi thử hạt nhân, để tập trung vào phát triển kinh tế. Mỹ và Hàn Quốc đã rất hoan nghênh động thái của Bình Nhưỡng.
“Đây là một tin tức rất tốt lành với Triều Tiên và cả thế giới và là một bước tiến lớn!”, Tổng thống Trump viết trên Twitter.
-Ngày 27/4, Hội nghị Thượng đỉnh liên Triều thành công tốt đẹp với cái bắt tay lịch sử giữa Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Ông Kim Jong-un cũng trở thành nhà lãnh đạo Triều Tiên đầu tiên đặt chân sang lãnh thổ Hàn Quốc kể từ sau cuộc chiến tranh Triều Tiên 1950-1953. Nhà lãnh đạo hai miền Triều Tiên đã ký Tuyên bố Bàn Môn Điếm, đồng thời khẳng định một kỷ nguyên mới về hòa bình, thống nhất và thịnh vượng trên Bán đảo Triều Tiên.
Thành công rực rỡ của Hội nghị Thượng đỉnh liên Triều đã mở ra hy vọng chưa từng có để cuộc gặp Thượng đỉnh Mỹ-Triều tiếp nối thành công.
Tháng 5/2018, sóng gió trở lại bủa vây quan hệ Mỹ-Triều. Lúc này, các giới quan sát rộ lên kịch bản “câu giờ” của Triều Tiên. Các nhà quan sát khẳng định, họ đã nhiều lần chứng kiến và không lạ gì việc Triều Tiên đồng ý đối thoại và sau đó là chu kỳ khiêu khích và lại đối thoại…
-Ngày 7/5, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un có cuộc gặp thứ 2 trong vòng 40 ngày với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Hai bên kêu gọi thúc đẩy “hợp tác chiến lược” mạnh mẽ hơn giữa hai đồng minh truyền thống.
-Ngày 9/5, ông Mike Pompeo, lúc này đã chính thức là Ngoại trưởng Mỹ, công du Bình Nhưỡng lần thứ 2, nhằm chuẩn bị cho cuộc gặp Thượng đỉnh Trump-Kim.
Trong chuyến thăm này của Ngoại trưởng Mỹ, phía Triều Tiên đã thả 3 công dân Mỹ và để họ trở về nước trên cùng chuyến bay với ông Pompeo.
Bầu không khí thiện chí Mỹ-Triều được hâm nóng hơn bao giờ hết. Tổng thống Trump đã bày tỏ cảm kích và gọi đây là “cử chỉ tuyệt vời và rất đáng trân trọng’ của Triều Tiên.
-Ngày 10/5, Tổng thống Trump chính thức công bố thời gian và địa điểm tổ chức Thượng đỉnh Mỹ-Triều vào ngày 12/6 tại Singapore.
“Chúng tôi sẽ cùng nỗ lực để làm nên thời khắc vô cùng đặc biệt cho Hòa bình Thế giới”, Tổng thống Mỹ viết trên Twitter.
-Ngày 16/5, Triều Tiên tuyên bố hủy cuộc gặp cấp cao với Hàn Quốc và đe dọa hủy Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Triều để phản đối cuộc tập trận quân sự chung Mỹ-Hàn. Triều Tiên khẳng định, nước này không chấp nhận sức ép đơn phương để buộc phải từ bỏ chương trình hạt nhân.
-Ngày 22/5, Tổng thống Trump tiếp người đồng cấp Hàn Quốc Moon Jae-in tại Nhà Trắng. Hai nhà lãnh đạo thể hiện sự lạc quan về thành công của Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Triều. Trong đó, Tổng thống Moon nhấn mạnh, số phận và tương lai của Bán đảo Triều Tiên phụ thuộc vào cuộc gặp tại Singapore.
-Ngày 24/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump gửi một bức thư cá nhân tới nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un thông báo việc hủy cuộc gặp Thượng đỉnh.
Bức thư bất ngờ của Tổng thống Mỹ gửi đi cùng ngày Bình Nhưỡng tiến hành đóng cửa bãi thử hạt nhân Punggye-ri. Tuy nhiên, ngày trước đó, Triều Tiên đã có những lời lẽ cứng rắn gửi tới Washington về nguy cơ chiến tranh hạt nhân để đáp lại cảnh báo của Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jonh Bolton về kịch bản Libya và Iraq với Triều Tiên, cũng như cảnh báo của Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence rằng: “Bình Nhưỡng sẽ phải trả giá nếu bỡn cợt Washington”.
Trong bức thư gửi nhà lãnh đạo Triều Tiên, Tổng thống Trump đã sử dụng những từ ngữ mang hơi hướng “lửa và thịnh nộ”. Phần cốt lõi của bức thư nằm trong những dòng này.
“Ngài nói về năng lực hạt nhân của Ngài nhưng năng lực hạt nhân của chúng tôi cũng rất mạnh và tôi cầu Chúa là chúng sẽ không bao giờ được sử dụng”, ông Trump viết.
-Ngày 25/5, phản ứng “mềm mỏng” của Triều Tiên có lẽ phần nào khiến Mỹ nguôi giận. Sau khi nhận bức thư của Tổng thống Trump, Bình Nhưỡng khẳng định vẫn sẵn sàng đàm phán với Mỹ vào bất cứ lúc nào.
-Ngày 26/5, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un bất ngờ có cuộc gặp Thượng đỉnh thứ 2. Theo đó, Tổng thống Hàn Quốc đã quyết tâm đưa tiến trình phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên trở lại đúng lộ trình.
Phi hạt nhân hóa: Ván cờ “tất tay” của cả Mỹ và Triều Tiên
Tháng 6 lịch sử và lá thư tay “thú vị” của ông Kim
Ngày 1/6 (theo giờ Mỹ), Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương đảng Lao động Triều Tiên Kim Yong-chol có chuyến thăm hiếm hoi tới Nhà Trắng để chuyển lá thư “thú vị” của nhà lãnh đạo Kim Jong-un gửi Tổng thống Donald Trump.
Ông Kim Yong-chol là một chiến lược gia chủ chốt của Bình Nhưỡng và là “cánh tay phải” của nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Là quan chức cấp cao nhất của Triều Tiên tới Mỹ trong 18 năm qua, nhiệm vụ của ông Kim Yong-chol được cho là nhằm chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều được kỳ vọng tại Singapore.
Tổng thống Trump đã dành sự tiếp đón trọng thị nhất cho một quan chức Triều Tiên, điều cũng hiếm khi xảy ra tại Nhà Trắng. Phát biểu với báo chí sau khi tiễn ông Kim Yong-chol, Tổng thống Donald Trump đánh giá bức thư của người đồng cấp Kim Jong-un “rất thú vị”, đồng thời dự báo một kết quả tốt đẹp ở phía trước. Ông đồng thời cho biết, sẽ không áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới với Bình Nhưỡng, cũng như không sử dụng cụm từ quen thuộc lâu nay “sức ép tối đa” mỗi khi đề cập giải pháp thúc đẩy phi hạt nhân hóa trên Bán đảo Triều Tiên.
“Theo tôi, đây là một tiến trình và tôi cũng chưa bao giờ nói rằng, mọi việc sẽ chỉ diễn ra trong một cuộc họp duy nhất. Song các mối quan hệ đang được xây dựng và đây là một điều rất tích cực”, Tổng thống Trump nói.
Các nhà phân tích và giới chuyên gia về Triều Tiên cho rằng còn quá sớm để lạc quan về Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Triều. Giới phân tích chỉ ra mô-típ thực tế và quen thuộc của bàn thảo luận Mỹ-Triều, với một bên là “các nhà đàm phán thông minh của Triều Tiên” và phía Mỹ thì luôn muốn “đóng đinh một thỏa thuận”. Mô-típ đàm phán này đã thất bại trong quá khứ.
Tuy nhiên, vẫn có nhiều ý kiến cho rằng sự khác biệt và cũng là điểm mấu chốt có thể tạo nên thành công tại cuộc đàm phán Mỹ-Triều lần này là việc đích thân các nhà lãnh đạo cấp cao nhất ngồi vào bàn thảo luận.
“Đàm phàn lần này khác biệt và chúng ta không biết được sự khác biệt sẽ như thế nào khi đàm phàn diễn ra ở cấp Thượng đỉnh. Tổng thống Trump sẽ ngồi vào bàn đàm phán này với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un”, ông Scott Snyder, Giám đốc chính sách Mỹ-Triều Tiên tại Hội đồng Đối ngoại Mỹ nhận định.
Joel Wit, nhà đồng sáng lập trang 38 North, chuyên nghiên cứu tình hình Triều Tiên, cũng nói rằng, ông không thấy bất cứ lý do gì để bi quan với cuộc gặp Thượng đỉnh Mỹ-Triều sắp tới.
“Tôi thấy rằng, Tổng thống Trump đang làm mọi thứ có thể để thúc đẩy Hội nghị Thượng đỉnh. Tổng thống đã bớt những lời lẽ khoa trương và nhấn mạnh tới những điều tích cực. Ông Trump đang đi theo lộ trình mà ông hy vọng sẽ dẫn đến một Hội nghị thành công”, ông Joel Wit nói./.
