Khi lưỡng đảng đồng lòng

Các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa của Mỹ đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp nhằm duy trì quan hệ đồng minh và ổn định cấu trúc an ninh tại Bắc Cực, sau những tuyên bố từ Nhà Trắng về việc thiết lập quyền kiểm soát đối với Greenland.

Thượng nghị sĩ Dân chủ bang Delaware mới đây cho biết ông đã tổ chức một chuyến thăm lưỡng đảng tới Đan Mạch nhằm “hạ nhiệt căng thẳng”, đồng thời thúc đẩy các cuộc thảo luận về thỏa thuận quân sự song phương tại khu vực Bắc Cực. Tham gia chuyến đi có các Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis (Bắc Carolina), Lisa Murkowski (Alaska) cùng một số nghị sĩ Dân chủ khác. Trước đó, các nhà lập pháp Cộng hòa cũng đã gặp Bộ trưởng Ngoại giao Đan Mạch và đại diện Greenland tại Washington để trao đổi về hợp tác an ninh.

Dù vậy, Tổng thống Trump dường như theo đuổi một hướng đi hoàn toàn khác. Hôm 17/1, ông tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu 10% kể từ tháng 2/2026 đối với hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu, nhằm đáp trả sự phản đối của họ đối với kế hoạch liên quan tới Greenland. Trên mạng xã hội, ông Trump viện dẫn lý do an ninh, cho rằng trong bối cảnh các hệ thống vũ khí hiện đại, “nhu cầu mua sắm là đặc biệt quan trọng”.

Một số nhân vật chủ chốt của đảng Cộng hòa đã nói rõ rằng việc sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland là điều không thể chấp nhận được. Trong tuần qua, nhiều nghị sĩ Cộng hòa thậm chí đã đệ trình các dự luật nhằm ngăn chặn kịch bản này. Tuy nhiên, cho đến nay, phần lớn vẫn tránh chỉ trích trực diện mong muốn sở hữu hòn đảo này của ông Trump. Thượng nghị sĩ Thom Tillis, trên mạng xã hội, gọi kế hoạch áp thuế của tổng thống là “có hại cho nước Mỹ, có hại cho các doanh nghiệp Mỹ và có hại cho các đồng minh của Mỹ”.

Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cho biết “chắc chắn không có sự ủng hộ” trong Quốc hội đối với những lựa chọn đang được thảo luận hoặc cân nhắc. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Mitch McConnell – cựu lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện, cảnh báo rằng nỗ lực kiểm soát Greenland sẽ “làm xói mòn lòng tin của các đồng minh” và gây tổn hại đến các mục tiêu đối ngoại dài hạn của ông Trump.

Các nghị sĩ lưỡng đảng đều cho rằng vẫn tồn tại một con đường khả thi để vừa củng cố lợi ích chiến lược của Mỹ tại Greenland, vừa duy trì quan hệ với đồng minh NATO là Đan Mạch. Trong cuộc gặp với các nhà lập pháp hôm 15/1, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen và quan chức ngoại giao cấp cao Greenland Vivian Motzfeldt đã thảo luận về khả năng hợp tác trong khai thác khoáng sản chiến lược cũng như tăng cường phối hợp quân sự. Theo ông Coons, các nhà ngoại giao cũng khẳng định không có bằng chứng cho thấy Trung Quốc hay Nga đang hiện diện quân sự tại Greenland.

Trong khi đó, Tổng thống Trump tiếp tục lập luận rằng Mỹ cần kiểm soát Greenland trước khi Trung Quốc hoặc Nga làm điều đó – một quan điểm đã làm dấy lên lo ngại trên khắp châu Âu. Sau tuyên bố này của nhà lãnh đạo Mỹ, nhiều quốc gia NATO điều động lực lượng tới Greenland để hỗ trợ Đan Mạch.

Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski cảnh báo trên mạng xã hội rằng việc các đồng minh NATO buộc phải dồn sự chú ý và nguồn lực vào Greenland “trực tiếp mang lại lợi ích cho Nga”, bởi nó làm suy yếu sự ổn định của liên minh các nền dân chủ hùng mạnh nhất mà thế giới từng biết đến.

Quốc hội Mỹ có thể làm gì?

Các nhà lập pháp Mỹ đang cân nhắc nhiều phương án nhằm ngăn chặn khả năng Nhà Trắng sử dụng biện pháp quân sự với Greenland, trong bối cảnh chính quyền ông Trump hầu như không phát đi bất kỳ tín hiệu nào cho thấy sẽ tìm kiếm sự phê chuẩn trước của Quốc hội.

Một số nghị sĩ, trong đó có các thành viên đảng Cộng hòa như Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski, đang thúc đẩy dự luật cấm sử dụng ngân sách của Bộ Quốc phòng cho các hành động tấn công hoặc chiếm đóng lãnh thổ thuộc về những quốc gia thành viên NATO khác, nếu không có sự đồng thuận của chính các nước này.

Thượng nghị sĩ này cũng đề xuất Quốc hội có thể hành động để vô hiệu hóa các mức thuế quan do ông Trump áp đặt. Bà Murkowski cùng một số nghị sĩ Cộng hòa khác từng góp phần thông qua các nghị quyết vào năm ngoái nhằm bãi bỏ thuế quan toàn cầu, song những nỗ lực đó đã không vượt qua được Hạ viện. Ngay cả khi được thông qua, các dự luật này vẫn cần chữ ký của Tổng thống Trump hoặc sự ủng hộ của 2/3 nghị sĩ lưỡng viện để vượt qua quyền phủ quyết.

Trong khi đó, đảng Dân chủ cũng đạt được những bước tiến nhất định với các nghị quyết về quyền lực chiến tranh, nhằm buộc tổng thống phải có sự chấp thuận của Quốc hội trước khi tiến hành các hành động quân sự. Tuần trước, đảng Cộng hòa đã bác bỏ một nghị quyết như vậy, vốn nhằm ngăn ông Trump tấn công Venezuela thêm lần nữa. Đảng Dân chủ cho rằng, với Greenland, có thể sẽ có thêm các nghị sĩ Cộng hòa sẵn sàng ủng hộ một nghị quyết tương tự.

Tuy nhiên, khi bác bỏ nghị quyết về quyền lực chiến tranh liên quan tới Venezuela hôm 14/1, các lãnh đạo đảng Cộng hòa lập luận rằng dự luật này nên bị coi là vô hiệu, bởi chính quyền ông Trump khẳng định hiện không có binh sĩ Mỹ nào đồn trú tại quốc gia Nam Mỹ này. Lập luận đó có thể trở thành tiền lệ cho các nghị quyết về quyền lực chiến tranh trong tương lai, giúp đảng Cộng hòa tránh phải trực tiếp bỏ phiếu đi ngược lại mong muốn của ông Trump.

“Nếu không có quân đội trên thực địa, thì vấn đề này là vô nghĩa", Thượng nghị sĩ Mike Rounds của bang Nam Dakota nói, đồng thời cho rằng viễn cảnh Mỹ chiếm Greenland bất chấp sự phản đối của Đan Mạch chỉ dừng lại ở mức “giả thuyết”.

Một số nghị sĩ Cộng hòa khác cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với quan điểm của ông Trump rằng Mỹ cần phải sở hữu Greenland, dù họ hạ thấp khả năng Washington sẽ giành quyền kiểm soát hòn đảo này bằng vũ lực. Điều đó khiến những tiếng nói phản đối gay gắt nhất trong nội bộ đảng Cộng hòa chỉ đến từ một nhóm nhỏ các nhà lập pháp sắp rời Quốc hội vào năm tới.

Hạ nghị sĩ Don Bacon, đại diện bang Nebraska, nói với The Omaha World Herald rằng một kịch bản can thiệp quân sự vào Greenland có thể dẫn đến quy trình luận tội Tổng thống, đồng thời cho biết ông sẵn sàng cân nhắc ủng hộ bước đi đó nếu sự việc xảy ra.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Cộng hoà Thom Tillis cũng lên tiếng chỉ trích các cố vấn thân cận của ông Trump, trong đó có Phó Chánh Văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller, về việc thúc đẩy các biện pháp cưỡng chế nhằm vào lãnh thổ của một quốc gia đồng minh.

"Việc một nhóm nhỏ các 'cố vấn' tích cực thúc đẩy hành động cưỡng chế để chiếm đoạt lãnh thổ của một đồng minh là hành động không mấy khôn ngoan", ông Tillis bình luận.