Mối đe dọa đối với phòng tuyến miền Đông của Ukraine

Trong khi kế hoạch hòa bình do Mỹ đề xuất đang tạo động lực mới cho tiến trình ngoại giao – với việc giới chức của Nga, Ukraine, Mỹ và châu Âu tích cực thảo luận về các điều kiện tại các vòng đàm phán từ Geneva tới Abu Dhabi, lực lượng Ukraine vẫn gồng mình chiến đấu để duy trì các vị trí phòng thủ then chốt ở miền Đông.

Khu vực công nghiệp và khai khoáng Donbass ở phía Đông Ukraine, bao gồm các khu vực Donetsk và Lugansk, là mục tiêu chính của Nga. Sau gần 4 năm xung đột, Nga – hiện đang kiểm soát khoảng 20% diện tích lãnh thổ Ukraine - chưa bao giờ tiến gần đến mục tiêu kiểm soát toàn bộ khu vực này như vậy.

"Tôi không thể nhớ được đối phương đã từng tiến quân với tốc độ nhanh ra sao trong một thời gian dài. Tình hình ngày càng tồi tệ", ông Maksym Zhorin, một sĩ quan thuộc Quân đoàn 3 của Ukraine, phát biểu trên Telegram. Theo ông, vấn đề hiện nay không còn là việc mất một số khu định cư, mà là năng lực tác chiến của lực lượng Nga đã được cải thiện đáng kể trên hầu hết các mặt trận.

Binh sỹ Mykyta của Ukraine cũng đưa ra nhận định tương tự. “Tại tiền tuyến lúc này, chúng tôi đang mất đất và mất người mỗi ngày”, Mykyta nói, đồng thời bày tỏ hy vọng giới lãnh đạo “sẽ đẩy nhanh các cuộc đàm phán và sớm chấm dứt giao tranh”.

Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ, lực lượng Nga chiếm được trung bình 467km2 mỗi tháng trong năm 2025 - một bước tiến lớn so với năm 2024. Quân đội Nga hiện đang cố gắng giành lại 4 khu định cư quan trọng ở vùng Donetsk: Lyman, Siversk, Kostiantynivka và Pokrovsk.

Việc mất các khu định cư này sẽ làm suy yếu hệ thống phòng thủ và tuyến đường tiếp tế của Ukraine, khiến các khu định cư lớn cuối cùng do họ kiểm soát trong khu vực là Sloviansk và Kramatorsk, gặp nguy hiểm.

Cả hai thành phố kiên cố này là một phần của “vành đai pháo đài” của Ukraine tại khu vực bị bao vây dày đặc, đóng vai trò bảo vệ các tuyến phòng thủ thưa thớt hơn ở phía sau của Kiev.

Lực lượng Nga cũng đã tiến nhanh vào khu vực Dnipropetrovsk, nơi có mức độ phòng thủ yếu hơn. Riêng trong tháng 10, Nga đã kiểm soát khoảng 150km² tại đây - tương đương diện tích của thủ đô Paris, theo dữ liệu của ISW.

Nhiều vị trí khác của Ukraine cũng bắt đầu bị phá vỡ. Sau nhiều tháng bế tắc, Nga đã nối lại đà tấn công ở vùng đông bắc Kharkov và phía nam Zaporizhzhia. Tuần trước, Moscow tuyên bố đã giành được quyền kiểm soát thành phố Kupiansk tại Kharkov và đang tiến gần Guliaipole, một trung tâm hậu cần trọng yếu ở Zaporizhzhia. Quân đội Ukraine ngày càng khó đối phó sức tấn công vượt trội của Nga, khi nhân lực và vật lực đang tiêu hao nghiêm trọng.

Mùa đông khắc nghiệt đang đến gần

Nhà hoạt động quân sự kiêm blogger Sergiy Sternenko, người tham gia gây quỹ cho quân đội Ukraine, cảnh báo rằng Kiev đang đối mặt với “những vấn đề mang tính hệ thống” trên toàn tuyến.

Ông cho biết nhiều binh sĩ đã phải bám trụ vị trí “suốt hơn 100 ngày”, khiến “các lữ đoàn vốn đã kiệt quệ nay càng thêm suy yếu. Đây là sự thiếu sót trong công tác chỉ huy. Với cách vận hành hiện nay, rất khó để kỳ vọng điều gì tích cực”.

Chuyên gia Vasily Kashin thuộc một viện nghiên cứu của Nga cho rằng Ukraine “đã mất đi những lợi thế ít ỏi về một số loại vũ khí”, đặc biệt là máy bay không người lái và đang bắt đầu cho thấy dấu hiệu suy yếu rõ rệt. Theo ông Kashin, quân đội Nga đang tạo ra “những đột phá sâu hơn” và mở rộng phạm vi kiểm soát mỗi tháng.

Jade McGlynn, nhà nghiên cứu tại Đại học King's College London, dự báo một “mùa đông đẫm máu và tiêu hao” khi giao tranh vẫn kéo dài. Bà nhận định nếu  các cuộc đàm phán không đạt tiến triển, Ukraine sẽ tiếp tục phải cầm cự trong tình trạng thiếu hụt binh sỹ, đạn dược và tâm lý thất vọng bao trùm.

Bước tiến mạnh mẽ của Nga

Lực lượng Nga đã hoàn tất việc chiếm giữ hai ngôi làng Promin ở tỉnh Donetsk và Vysoke ở tỉnh Zaporizhzhia, nhóm phân tích DeepState của Ukraine hôm 26/11 cho biết. Cả hai đều nằm trong những khu vực giao tranh ác liệt nhất của tiền tuyến, và việc giành được các khu vực này cho thấy bước tiến liên tục của Nga trước thềm mùa đông.

Promin nằm gần thành phố Myrnohrad - nơi vẫn do Ukraine kiểm soát dù gần như bị bao vây trong tháng qua khi lực lượng Nga mở rộng mũi tiến công từ hướng Pokrovsk lân cận.

Trong khi đó, Vysoke nằm ở phía đông bắc thị trấn Huliaipole – vốn là một trong những đoạn tiền tuyến ổn định nhất trong phần lớn cuộc chiến, nhưng hiện bị đe dọa bởi đà tấn công nhanh của Nga tại đông Zaporizhzhia.

Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, các cuộc tấn công của Nga đã được ghi nhận trên hầu hết các hướng trong 24 giờ qua. Khu vực Pokrovsk chứng kiến giao tranh dữ dội nhất với 41 cuộc đụng độ, tiếp theo là hướng Lyman ở bắc Donetsk với 35 cuộc.

Riêng tại Huliaipole, Bộ Tổng tham mưu Ukraine bác bỏ thông tin cho rằng một số đơn vị của họ đã bị bao vây, song thừa nhận tình hình “rất căng thẳng”. Nga duy trì nhịp độ tấn công cao suốt mùa thu, tận dụng thời tiết sương mù và mưa lớn để thực hiện hiệu quả các mũi tấn công bằng những nhóm bộ binh nhỏ. Tại Pokrovsk, các đoạn video định vị địa lý cho thấy binh sĩ Nga xuất hiện ở nhiều vị trí trong nội đô, thậm chí di chuyển qua trung tâm thành phố. Ukraine vẫn đang tổ chức các đợt phản công và giành lại khu vực, nhưng cho đến nay chưa có hoạt động nào được xác minh là đủ mạnh để đảo ngược đáng kể quyền kiểm soát của Nga.