Trước kiến nghị cho phép xe bán tải có trọng lượng toàn bộ dưới 3,5 tấn được lưu thông như ô tô con để tháo gỡ bất cập, PV VOVGT đã có cuộc trao đổi với Chuyên gia giao thông, Tiến sĩ Khương Kim Tạo:

PV: Thưa Tiến sĩ Khương Kim Tạo, ông đánh giá như thế nào về đề xuất cho phép xe pickup cabin kép trọng lượng toàn bộ dưới 3,5 tấn được lưu thông như xe con trong các đô thị hiện nay?

Ông Khương Kim Tạo: Dưới góc độ tổ chức giao thông thuần túy, tôi cho rằng đề xuất này là hợp lý.

Thực tế, form dáng của xe bán tải cabin kép rất giống xe con và có khả năng chở tới 5 người. Bản chất mục đích chở người của nó là rất rõ ràng. Không gian thùng xe phía sau cũng tinh gọn, sạch sẽ, thường có nắp đậy, dùng để chở hành lý, kiện hàng nhỏ chứ không dùng để chở vật liệu xây dựng cồng kềnh như gạch, đá, xi măng của các loại xe tải chuyên dụng.

Hơn nữa, trong việc phân hạng giấy phép lái xe hiện nay, chúng ta cũng dựa trên trọng lượng toàn bộ. Do đó, việc xếp xe bán tải dưới 3,5 tấn chạy vào thành phố giống như ô tô con là phù hợp với thực tiễn.

PV: Vậy nguyên nhân sâu xa nào dẫn đến sự bất cập, "lấp lửng" giữa xe tải và xe con của loại phương tiện này trong thời gian qua, thưa ông?

Ông Khương Kim Tạo: Nguyên nhân là do chúng ta chưa tách bạch rõ hai khái niệm: phân loại xe để phục vụ tính thuế nhập khẩu và phân loại xe để tổ chức giao thông.

Trước đây, chúng ta xây dựng quy chuẩn phân loại theo mục đích sử dụng chủ yếu là để giải quyết bài toán thuế quan. Để được áp mức thuế thấp, một số dòng xe bán tải cabin kép được gạt sang nhóm xe tải dựa trên việc tính toán diện tích và khối lượng chuyên chở hàng hóa.

Sự chi li đó phục vụ cho ngành Thuế, nhưng khi áp dụng vào tổ chức giao thông lại gây ra bất cập. Sẽ rất phi lý nếu ép một chiếc xe bán tải đang chở 5 người phải chạy chung làn với xe tải nặng trên quốc lộ, hay cấm chúng đi vào đường đô thị. Nhiều nước trên thế giới họ không phân định phức tạp như vậy và cho phép xe bán tải lưu thông như xe con.

PV: Đúng như ông đề cập đến câu chuyện thuế. Có ý kiến cho rằng, nếu cho xe bán tải lưu thông như xe con thì chủ xe sẽ được "lợi kép", vì trước đó họ đã mua xe với mức thuế thấp hơn nhiều so với ô tô con thông thường. Quan điểm của ông ra sao?

Ông Khương Kim Tạo: Chúng ta cần giải quyết vấn đề bằng cách các bộ ngành phải ngồi lại với nhau. Câu chuyện áp thuế cho dòng xe bán tải trong thời gian tới như thế nào cho hợp lý, cơ quan Thuế và các đơn vị liên quan sẽ phải bàn bạc kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, đối với những xe đã nhập về và đang lưu hành, quan điểm của tôi là không nên hồi tố. Việc nới lỏng chính sách, cho phép chúng lưu thông như xe con nên được nhìn nhận là một quyết định mang lại lợi ích cho nhân dân. Quan trọng hơn, điều này giúp công tác quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông trở nên thống nhất, mạch lạc và bớt cứng nhắc hơn.

PV: Từ câu chuyện định danh xe bán tải, chúng ta cần rút ra bài học gì trong công tác xây dựng và truyền thông chính sách pháp luật, để tránh tình trạng "mỗi bên hiểu một kiểu", thưa ông?

Ông Khương Kim Tạo: Đây là một bài học chung cho công tác quản lý xã hội. Các khái niệm, thuật ngữ trong văn bản quy phạm pháp luật bắt buộc phải thống nhất, rõ ràng. Không thể có chuyện mô tả trên giấy một đằng, ra thực tế lại hiểu theo nhiều nghĩa, dẫn đến việc cơ quan này áp dụng thế này, cơ quan kia giải thích thế khác.

Đặc biệt, việc quản lý không nên đi vào những chi tiết quá tủn mủn, rườm rà. Ví dụ, nếu bắt lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ trên đường phải đi đo đạc kích thước thùng xe, hay cân đo khối lượng hàng hóa để xác định xem đó là "xe chở người" hay "xe chở hàng" thì cực kỳ khó và thiếu tính khả thi.

Chính sách đưa ra phải sát với thực tiễn, dễ nhận diện bằng trực quan. Muốn làm được vậy, trong quá trình soạn thảo luật, cần phải có những hội nghị mở rộng, lấy ý kiến đa chiều từ các chuyên gia, nhà quản lý để tìm ra tiếng nói chung, phù hợp với cả thông lệ quốc tế lẫn điều kiện trong nước.

PV: Xin cảm ơn ông.