Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã trao đổi với phóng viên TTXVN về một số vấn đề liên quan đến việc triển khai thực hiện Đề án.

* Phóng viên: Xin Bộ trưởng cho biết, tiến độ triển khai thực hiện Đề án thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường tại các địa phương; khó khăn và thuận lợi trong quá trình triển khai?

* Bộ trưởng Trần Văn Tuấn: Ngày 15/11/2008, Quốc hội (QH) khóa XII thông qua Nghị quyết số 26/2008/QH12 về thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường. Ngày 16/1/2009, Ủy ban Thường vụ QH đã thông qua Nghị quyết số 724/2009/UBTVQH12 về danh sách các huyện, quận, phường của 10 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường. Đến thời điểm này, 10 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện thí điểm đã chuẩn bị chu đáo những bước cần thiết như xây dựng Kế hoạch triển khai thí điểm ở địa phương; phân công cơ quan, tổ chức chịu trách nhiệm thực hiện thí điểm; tổ chức tuyên truyền cho người dân; tổ chức tập huấn, phổ biến, quán triệt các văn bản pháp luật về thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường cho cán bộ, đảng viên, công chức... để đến thời điểm ngày 25/4/2009 tại những nơi thực hiện thí điểm sẽ chấm dứt hoạt động của HĐND huyện, quận, phường. UBND huyện, quận, phường sẽ được kiện toàn để vận hành hoạt động theo cơ chế mới khi không có HĐND.

Trong quá trình triển khai thí điểm có thể nói tới những thuận lợi và khó khăn cơ bản sau đây: Chủ trương không tổ chức HĐND huyện, quận, phường là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đã được chuẩn bị chu đáo với sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành Trung ương, địa phương thực hiện thí điểm; những nội dung Đề án đã thu nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà quản lý, các nhà khoa học bảo đảm luận các luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc thực hiện thí điểm.

Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quan trọng như Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị quyết của QH, Ủy ban Thường vụ QH, Nghị định của Chính phủ, Quyết định của Chính phủ và các Thông tư hướng dẫn của các Bộ, ngành liên quan, tạo cơ sở chính trị và pháp lý cho việc thực hiện thí điểm.

Quá trình xây dựng và triển khai thí điểm đã nhận được sự đồng tình ủng hộ cao của đại đa số người dân, cán bộ, đảng viên, công chức. Các phương tiện thông tin đại chúng đã góp phần tuyên truyền, phổ biến việc thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường để mọi người nắm bắt được đầy đủ, chính xác chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc thực hiện cải cách hành chính, hoàn thiện tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện thí điểm, chúng tôi cho rằng có thể gặp những khó khăn như: Đây là một vấn đề mới mẻ và phức tạp. Do vậy, dù là thực hiện thí điểm vẫn không tránh khỏi còn có nhận thức khác nhau về vấn đề này.

Vấn đề tiếp theo là phải sắp xếp, bố trí, giải quyết chế độ, chính sách cho đội ngũ cán bộ đương chức hiện nay tại HĐND, UBND huyện, quận, phường cho phù hợp, vừa phát huy được khả năng cán bộ, vừa bảo đảm thực hiện tốt chính sách cán bộ.

Quá trình thí điểm vẫn phải đảm bảo sự vận hành hoạt động thông suốt, hiệu quả, hiệu lực của các cơ quan, tổ chức trên địa bàn huyện, quận, phường khi không tổ chức HĐND, bảo đảm ổn định chính trị, phát triển kinh tế- xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

* Phóng viên: Dư luận rất quan tâm tới việc nếu không tổ chức HĐND thì cơ quan nào giám sát đối với hoạt động của UBND, Toà án nhân dân (TAND), Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) huyện, quận; UBND phường tại những nơi thí điểm. Ý kiến của Bộ trưởng về vấn đề này như thế nào?

* Bộ trưởng Trần Văn Tuấn: Theo quy định của pháp luật hiện hành, những cơ quan này không chỉ chịu sự giám sát của HĐND cùng cấp mà còn chịu sự giám sát của HĐND cấp tỉnh ( đối với huyện, quận, phường thuộc quận), của HĐND thị xã, thành phố thuộc tỉnh (đối với những phường thuộc trực thuộc thị xã, thành phố thuộc tỉnh). Đồng thời còn chịu sự kiểm tra, thanh tra của hệ thống cơ quan cấp trên trực tiếp, của cấp ủy Đảng cùng cấp và sự giám sát của MTTQ, các tổ chức đoàn thể cùng cấp và sự giám sát trực tiếp của người dân trên địa bàn. Ngoài ra, trong điều kiện xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, hoạt động của UBND, TAND, Viện KSND huyện, quận, UBND phường phải tuân thủ theo quy định của pháp luật, nếu vi phạm sẽ bị xử lý. Do đó, khi không tổ chức HĐND huyện, quận, phường, các cơ quan hành chính, tư pháp trên địa bàn này vẫn còn chịu sự giám sát, kiểm tra, thanh tra của nhiều cơ quan, tổ chức cấp trên, cùng cấp và của pháp luật.

Mặt khác, Nghị quyết số 725/2009/UBTVQH12 ngày 16/1/2009 của Ủy ban Thường vụ QH đã bổ sung nhiệm vụ cho HĐND cấp tỉnh trong việc giám sát hoạt động của UBND, TAND, Viện KSND huyện, quận. Cơ chế giám sát của HĐND cấp tỉnh đối với các cơ quan này thực hiện theo quy định hiện hành về hoạt động giám sát. Thời gian tới, HĐND cấp tỉnh nơi thực hiện thí điểm sẽ được kiện toàn để thực hiện tốt nhiệm vụ này.

Như vậy, việc thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường là nhằm tinh giản 1 tổ chức trung gian nhưng vẫn đảm bảo chặt chẽ sự giám sát của HĐND cấp trên, sự lãnh đạo, kiểm tra của cấp ủy Đảng và giám sát của MTTQ và các tổ chức đoàn thể nhân dân ở địa phương đối với hoạt động của UBND, TAND, Viện KSND huyện, quận và UBND phường nơi thí điểm không tổ chức HĐND theo quy định của pháp luật.

* Phóng viên: Thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường là việc làm rất mới nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy Nhà nước. Theo Bộ trưởng, trong quá trình thực hiện cần lưu ý những vấn đề gì?

* Bộ trưởng Trần Văn Tuấn: Tổ chức thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường là một khâu đột phá trong tiến trình thực hiện cải cách hành chính của Nhà nước ta. Mục tiêu cơ bản của việc thí điểm là tổ chức hợp lý chính quyền địa phương, đảm bảo tính thống nhất, xuyên suốt, hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính Nhà nước. Qua thí điểm sẽ tổng kết, đánh giá để có cơ sở xem xét sửa đổi, bổ sung Hiến pháp và hoàn thiện pháp luật về chính quyền địa phương. Theo chúng tôi, trong quá trình thực hiện thí điểm cần lưu ý những vấn đề sau:

Thứ nhất, việc thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường là vấn đề hệ trọng, nhạy cảm, liên quan đến tổ chức và hoạt động của cả hệ thống chính trị, do đó cần phải tiến hành thận trọng, có bước đi thích hợp trên cơ sở xây dựng các quy định pháp lý đầy đủ làm căn cứ cho việc thực hiện thí điểm; quán triệt và thực hiện nghiêm các văn bản của Đảng và Nhà nước về vấn đề này.

Thứ hai, cần tăng cường công tác tuyên truyền thông qua các cơ quan thông tin, truyền thông, tổ chức tập huấn, phổ biến, quán triệt để cán bộ, công chức, nhân dân nắm bắt được chính xác chủ trương cải cách hành chính của Đảng và Nhà nước. Đồng thời, qua việc tuyên truyền, ghi nhận các ý kiến, kiến nghị của nhân dân để báo cáo các cấp có thẩm quyền tiếp thu nhằm tổ chức tốt việc thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường và hoàn thiện tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.

Thứ ba, cần xây dựng kế hoạch chi tiết, cụ thể cho việc triển khai và tổ chức chỉ đạo việc thực hiện thí điểm ở cấp Trung ương và tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi thí điểm.

Thứ tư, coi trọng việc lựa chọn và giới thiệu những người thực sự tiêu biểu, có đủ phẩm chất đạo đức, năng lực, trình độ để cơ quan có thẩm quyền xem xét, bổ nhiệm các chức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên UBND huyện, quận, phường. Thực hiện công khai, dân chủ việc sắp xếp, bố trí cán bộ hiện đang giữ các chức vụ tại HĐND, UBND huyện, quận, phường nơi thí điểm. Trường hợp bố trí vào vị trí thấp hơn hoặc không thể bố trí giữ các chức vụ thì xem xét giải quyết chế độ, chính sách phù hợp đối với đội ngũ cán bộ này.

Thứ năm, sớm hoàn thiện các quy định, quy chế hoạt động của UBND huyện, quận, phường nơi thí điểm không tổ chức HĐND; thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ; tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa tập thể UBND và cá nhân người đứng đầu cơ quan hành chính; điều hòa tốt mối quan hệ phối hợp công tác giữa UBND với MTTQ và các tổ chức đoàn thể nhân dân cùng cấp.

Thứ sáu, quá trình triển khai thí điểm phải đảm bảo sự hoạt động liên tục, thông suốt của các cơ quan Nhà nước trên địa bàn huyện, quận, phường, đảm bảo ổn định chính trị, trật tự trị an và phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo cung cấp tốt các dịch vụ công cho các tổ chức và cá nhân, không làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống của nhân dân trên địa bàn.

Thứ bảy, trong quá trình thực hiện thí điểm, các cơ quan Trung ương được giao nhiệm vụ và các địa phương thí điềm cần thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, báo cáo và định kỳ sơ kết, tổng kết để đánh giá rút kinh nghiệm sau từng giai đoạn triển khai. Trường hợp có những vướng mắc hoặc mới phát sinh trong quá trình thí điểm cần báo cáo kịp thời cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

 * Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!./.