Cụ Hoàng Liên, năm nay 80 tuổi, một cựu dân quân ở xã Hương Đô, người từng bắt sống giặc lái Mỹ năm 1968 kể: trong chiến tranh, Hương Khê là nơi đặt Sở chỉ huy Tiền phương Tổng cục Hậu cần… là vị trí giao thông huyết mạch, từ Đồng Lộc lên đường Khe Giao qua phà Địa Lợi đi vào Quảng Bình. Máy bay Mỹ đã ném xuống nơi này trên 2 triệu quả bom các loại, tưởng chừng hủy diệt được tất cả. Với khẩu hiệu “không thấy, không nghe, không biết”, nhân dân Hương Khê ra sức chở che, bảo vệ bí mật cho bộ đội, cùng bộ đội đưa người, đưa vũ khí, đạn dược, lương thực vào Nam. Dân quân Hương Khê phối hợp cùng bộ đội chủ lực bắn rơi 46 máy bay, bắt nhiều giặc lái Mỹ. Chính tại tuyến lửa này, đã xuất hiện bức ảnh nổi tiếng thế giới “O du kích nhỏ giương cao súng, thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu”.

... Anh hùng đâu phải cứ mày râu.

Cụ Hoàng Liên nhớ lại: “Quân với dân như cá với nước. Khi có vấn đề gì phát sinh, các anh bộ đội sẽ bàn với chúng tôi cách làm như thế nào để đề cao cảnh giác. Chúng tôi luôn sẵn sàng giúp bộ đội…”

Hôm nay, đối diện khu tưởng niệm 33 học sinh trường cấp 2 Hương Phúc bị bom Mỹ sát hại năm 1966, là ngôi trường mới tràn ngập tiếng cười, trường Tiểu học Hương Phúc. Hàng chục năm qua, mỗi sáng bước chân tới trường, là một lần thầy và trò Trường Tiểu học Hương Phúc xúc động nhớ về quá khứ, nhớ về các bạn học sinh đã ngã xuống. Và hôm nay, chính những điểm 9, điểm 10, danh hiệu Trường chuẩn Quốc gia là nén tâm nhang thầy và trò Trường Tiểu học Hương Phúc tưởng nhớ về những người đã khuất.

Khi đường Trường Sơn được nâng cấp, rải nhựa phẳng lỳ, nối gần hơn các địa danh đã lừng lẫy một thời, càng làm rõ diện mạo một Hương Khê no ấm. Với cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông lâm nghiệp, thế mạnh về diện tích đất rừng, những năm qua, Hương Khê tập trung phát triển kinh tế trang trại, kinh tế vườn đồi và cây công nghiệp dài ngày.

Dọc con đường Trường Sơn huyền thoại hôm nay, đan xen giữa những cánh rừng cao su xanh ngắt là hàng trăm trang trại trồng cây ăn quả kết hợp chăn nuôi, với nhiều mô hình có thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Chủ trang trại phần lớn là thanh niên. Tiêu biểu là trang trại của Nguyễn Văn Hưng, Bí thư đoàn xã Lộc Yên.

Tám năm trước, với 5 triệu đồng tiền vốn và 1 ha đất rừng được giao, Nguyễn Văn Hưng quyết định trồng cây ăn quả và phát triển chăn nuôi. Bằng tài năng và nghị lực của tuổi trẻ, từ đồng vốn sinh lời sau những mùa bội thu, Nguyễn Văn Hưng đã nhân rộng trang trại lên đến 200 ha với các loại cây trồng như: dó trầm, keo, cam, bưởi và đàn bò hàng chục con. Hiện mỗi năm, trang trại của Nguyễn Văn Hưng cho thu nhập trên 200 triệu đồng. Nguyễn Văn Hưng còn vận động thành lập câu lạc bộ trang trại; xây dựng hợp tác xã Thanh Lộc với loại hình hoạt động đa ngành nghề để tạo công ăn việc làm cho thanh niên địa phương.

Nguyễn Văn Hưng nói: “Thế hệ trẻ chúng tôi phải noi gương thế hệ đi trước. Khi đất nước có chiến tranh thì tuổi trẻ xông pha tình nguyện lên đường. Ngày nay, phát triển kinh tế cũng là nhiệm vụ cách mạng của Đảng mà thế hệ trẻ chúng tôi phải đảm đương….”

Cùng với phát triển kinh tế trang trại, khai thác tiềm năng rừng, Hương Khê chú trọng mở rộng diện tích trồng lúa, nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Đến nay Hương Khê đã tự túc được lương thực, với trên 23.000 tấn/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 7 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ khá, giàu ngày một nhiều thêm. Đời sống văn hóa của người dân không ngừng được cải thiện. Hiện Hương Khê là một trong những huyện dẫn đầu của Hà Tĩnh về giáo dục-đào tạo, với trên 70% số trường đạt chuẩn Quốc gia.

Ông Hoàng Hữu Diện, Chủ tịch UBND huyện Hương Khê cho biết: “Trong thời gian qua, các doanh nghiệp, các hộ kinh doanh đã biết sử dụng lợi thế của tuyến đường này để bố trí các cơ sở sản xuất, các điểm dịch vụ. Trong thời gian tới UBND huyện có chương trình triển khai dự án khai thác sử dụng dọc tuyến đường Hồ Chí Minh….”

Đến Hương Khê những ngày này, đi giữa các bản làng, ở đâu cũng gặp các em nhỏ thả mình giữa bạt ngàn hương sắc núi rừng, vừa vui chơi, học tập; vừa chăn trâu cắt cỏ, chăm sóc cho mảnh ruộng, mảnh rừng nhà mình. Bình yên và ấm no hiện hữu cùng con đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh huyền thoại./.